Loubaresse, een typisch klein dorpje in de Haute Ardèche, nestelt zich aan de voet van het Tanargue-massief en kijkt uit over de Valgorge-vallei. In het centrum van het dorp vindt u een kleine kruidenierszaak, een restaurant en een gîte d'étape met table d'hôtes, waarvan de uitstekende reputatie tot ver in de Ardèche reikt.
Hier pauzeren rond het middaguur de paddenstoelenzoekers die vanuit steden als Alès, Aubenas of Largentière zijn gekomen. Tegen de avond nemen de wandelaars het over, of ze nu de Tour du Tanargue of de lus van de Montagne Ardéchoise lopen, dan wel de variant van het Cévenol-pad volgen die vanuit La Bastide-Puylaurent via Saint-Laurent-les-Bains en Borne aankomt.
De Cévenol blijft een van de mooiste wandelroutes van de regio; de tocht neemt over het algemeen 5 tot 7 wandeldagen in beslag.
Leunend tegen het uiteinde van de Tanargue is dit hooggelegen bergdorp (1.250 m) de kleinste gemeente van het departement. De robuuste huizen van graniet en basalt staan dicht op elkaar rondom de kerk. De gekanteelde klokkentoren is overigens gebouwd met de overblijfselen van een oude uitkijktoren, die oorspronkelijk door de heer van Borne was opgericht.
De etymologie van de naam zou afkomstig zijn van de wolven die de streek vroeger onveilig maakten, of van de Occitaanse uitdrukking «laoubo recento» (de vroege dageraad), aangezien het dorp perfect ligt om de allereerste stralen van de opkomende zon op te vangen. Maggy Merle, een ware lokale persoonlijkheid, runt er de kleine kruidenierszaak en verricht daarnaast waardevolle weermetingen voor Météo-France.
De Valgorge-vallei
De oorsprong van deze naam zou afkomstig zijn van «vallis gurgulionis», wat verwijst naar een vallei die ontspringt uit een kloof, een smalle doorgang waar de rivier de Baume binnenstroomt. Verscholen aan de voet van de imposante zuidwand van de Tanargue, heeft deze diep afgelegen plek tal van schrijvers weten aan te trekken.
Zo werd de dichter Ovide de Valgorge geboren in het kasteel van Chastanet. Later doorkruiste Albin Mazon (onder het pseudoniem dokter Francus), een vooraanstaand historicus van de Ardèche, de hele streek op de rug van een muildier. De Britse schrijver Kenneth White woonde er verscheidene jaren en putte uit deze landschappen de inspiratie voor zijn bekende Brieven uit Gourgounel. Ook Simone de Beauvoir verhaalt in Histoire de Drailles over een gedenkwaardig verblijf in 1935. Tijdens de Tweede Wereldoorlog keerde ze er zelfs per fiets terug met Jean-Paul Sartre om er vakantie te vieren in de vrije zone.
Taranis was een Keltische godheid: de god van de donder! Men vertelt dat hij zijn intrek nam in het Tanargue-massief, die indrukwekkende rotsbarrière in het zuidwesten van de Ardèche, waarover Pierre Veyrenc op 23 juni 1867 schreef: «...de duivel heeft de Tanargue meegenomen! De bliksem is weer ingeslagen en heeft 2 herders en 203 schapen gedood...»
Verscholen aan zijn voeten is Loubaresse, met slechts 32 inwoners bij de laatste volkstelling en een oppervlakte van 900 hectare, het kleinste dorp van het departement. Gelegen op 1.250 meter hoogte, aan de poort van de Montagne Ardéchoise, schommelt het klimaat er voortdurend tussen mediterrane en oceanische invloeden, tussen de uitlopers van de Cevennen en de ruwheid van het plateau. Beschut door de punt van de Tanargue, die de wolken dragende winden uit het zuidoosten abrupt tegenhoudt, krijgt het dorp te maken met overvloedige neerslag (gemiddeld 2.100 mm per jaar), maar door het steile reliëf kan het dit water niet vasthouden.
Binnen slechts enkele uren stort het water langs de hellingen naar beneden en doet het de onstuimige stroom van de rivier de Baume, die ontspringt bij Rochemisole boven het dorp, aanzwellen. Men pleegt hier dan ook te zeggen: als de regen roffelt in de regio, klinkt dat in Loubaresse het hardst! Er zijn niet per se meer regendagen dan elders (de zomers zijn er zelfs vrij droog), maar als het regent, regent het ook echt.
De zilverspar, een naaldboom met groenblijvende naalden, pronkt met een rechte stam en horizontale takken. Net als de grove den bezit hij talloze geneeskrachtige eigenschappen. Lokaal wordt hij traditioneel gekozen als «pibou» (meiboom) om te worden opgericht voor het huis van een pas verkozene, om deze te vieren en te eren. Als uitstekende timmerhoutboom levert hij hout van zeer goede kwaliteit, dat bijzonder in trek is in de bouw en meubelmakerij. Op deze gronden groeit hij vaak zij aan zij met een andere naaldboomsoort: de fijnspar.
De Ardèche, een regio die het ten volle verdient om zowel de blik van de tekenaar als de geest van de natuuronderzoeker te boeien, herbergt verscheidene onbekende streken die de vergetelheid waarin ze soms zijn geraakt allerminst verdienen. Dit geldt bijvoorbeeld voor het domein van de Ubas, dat zich uitstrekt over een omtrek van zeven mijl. Gelegen in het uiterste westen van het departement, in het kanton Saint-Étienne-de-Lugdarès, op ongeveer acht mijl ten noordwesten van Largentière, wordt dit gebied in het noorden, oosten en zuiden omringd door heuvels die geleidelijk oplopen tot de vulkanische berg Prasoncoupe. De naam betekent «snede» of «krater van de weiden» vanwege zijn dominante positie boven prachtige graslanden, reikend tot een hoogte van bijna 1.000 meter boven de Middellandse Zee.
Door de overvloed aan oude lavastromen blijft deze vulkaan een van de belangrijkste in de Vivarais. Hadden de eerste natuuronderzoekers die de regio doorkruisten hem bezocht, dan hadden zij de vulkaan van Loubaresse ongetwijfeld tot de meest interessante gerekend. Uit zijn binnenste ontspringen de thermale bronnen die een ware bron van rijkdom vormen voor het dorp Saint-Laurent-les-Bains. Zonder het prestige van deze wateren zou dit oord vermoedelijk wegkwijnen, geïsoleerd en vrijwel verlaten op de bodem van zijn ronde, smalle vallei, bezaaid met halfvergane rotsen die een indrukwekkende minerale chaos vormen. Vanaf de top van de Prasoncoupe verandert het decor echter radicaal: de minerale dorheid van de vallei maakt rondom de vulkaan plaats voor de weelderige vruchtbaarheid van een land bedekt met donkere bossen, groene weiden, overvloedige waterstromen en gecultiveerde velden.
Vanaf de top van deze vulkaan van Loubaresse heeft men een majestueus uitzicht over de Valgorge-vallei, die met zijn duizenden pieken en steile naalden wordt beschouwd als de meest pittoreske van de Vivarais. De rijke en gevarieerde vegetatie biedt de wandelaar een onverwachte opeenvolging van landschappen die afwisselend lieflijk en diep woest zijn. Het was overigens in het kasteel van Valgorge, een dorp gelegen in het vruchtbaarste deel van deze vallei, dat de markies de La Fare de beroemde verzen schreef die hem onsterfelijk hebben gemaakt.
Heel lang geleden rezen er, hoog uittorenend boven de toppen van deze koude streken, vier imposante torens op: die van Loubaresse, Borne, Saint-Laurent-les-Bains en Luc. Wanneer de nacht duister werd, ontstak men op hun toppen gigantische vreugdevuren. Deze ware vuurtorens verlichtten de verre omtrek en dienden als cruciale bakens tijdens de feodale oorlogen tussen de heren, conflicten die even desastreus als frequent waren. Van deze vier torens is er inmiddels al één verdwenen.
Gebouwd op 1.242 meter boven de zeespiegel, precies op de uitgedoofde en opgevulde kratermond van een van de oudste vulkanen in de Vivarais, gaf deze toren van veraf een bijzonder schilderachtig effect aan het landschap en was lange tijd gespaard gebleven door de tand des tijds. Helaas, nog geen vijftig jaar geleden liet een man, die weinig ophad met oude stenen, de toren tot op de grond afbreken om de materialen te hergebruiken voor de wederopbouw van de parochiekerk van Loubaresse.
Vanaf de oude abdij van Les Chambons tot aan Loubaresse — een dorp dat vroeger uitsluitend werd bewoond door muilezeldrijvers, robuuste en koelbloedige bergbewoners met de moed en behendigheid van hun Andalusische collega's, zij het met iets minder gratie en kokette elegantie — en van Loubaresse tot Chat-del-Bos, waarlangs de weg naar het nabijgelegen Saint-Laurent-les-Bains loopt (slechts één mijl verderop), verdwijnt elk goed begaanbaar pad plotseling. Men ziet slechts uitgestrekte weilanden en velden zover het oog reikt, waar mens en dier op de bonnefooi doorheen trekken.
Een veelvoud aan beekjes doorsnijdt onophoudelijk het ruige terrein dat men doorkruist. Bijna allemaal maken ze veel meer lawaai dan hun bescheiden omvang zou doen vermoeden. Dat is overigens iets opmerkelijks: in deze bergen nemen de waterlopen een woest, onstuimig en duizelingwekkend karakter aan, een wilde energie die de vredige en bloemrijke beekjes van onze vlakten nooit vertonen.